Monday, December 11, 2017

ĐẶNG PHÙNG QUÂN - Kỳ 133




ĐẶNG PHÙNG QUÂN
HUSSERL VÀ CHỦ NGHĨA (L)Ý TƯỞNG
TRONG THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI
biên khảo triết học nhiều kỳ
kỳ 133
(tiếp theo)

Chương IV
Thiên địa thời : Chủ nghĩa (l)ý tưởng trong Hiện diện hiện tượng luận

 Chủ nghĩa (l)ý tưởng siêu nghiệm
Hiện tượng luận siêu nghiệm, hay chủ nghĩa (l)ý tưởng siêu nghiệm chỉ ra hai vấn đề : ý thức thời gian nội tại [xem những kỳ 118 đến 122] và liên chủ thể. Husserl xác định "một phân tích hiện tượng luận về thời gian không thể làm rõ sự cấu thành thời gian nếu không xét đến cấu thành của những đối tượng thời gian nội tại/immanente Zeitobjekte" và mối quan hệ đối với tri giác :"tri giác cái thực chính là cáí thực và thời gian của chúng trùng nhau".[119]
Quả thực những phản tỉnh về thời gian và ý thức thời gian chiếm vị trí quan trọng trong suốt thời khoảng 1893-1917 tập đại thành tác phẩm của ông, do Rudolf Boehm biên soạn xb. năm 1966. Ý thức thời gian là kinh nghiệm ý thức có ý hướng cơ bản, nân phân tích ý hướng thời gian có thể nói đi trước mọi phân tích hình thức ý thức khác.
Trong chương II, khi nói về nguyên ủy hình học của Husserl, tôi đã xét đến khái niệm "thế giới của đời sống" là hội điểm thiên địa không, nghĩa là trời, đất và không gian quyện vào một thể. [xem kỳ 65]  Ở đây khi luận về thời gian và ý thức thời gian, Husserl đã xác định "phân tích hiện tượng luận về thời gian không thể giải thích cấu thành thời gian mà không tham chiếu đến cấu thành của những đối tượng thuộc thời gian", có nghĩa là thời gian và ý thức thời gian không thể hiện hữu độc lập với đối tượng cũng như kinh nghiệm về những đối tượng này. Khái niệm "trì động" và "phóng động" trong ý thức thời gian giữ vai trò then chốt trong cấu thành hiện tượng luận. Cho nên có thể nói ý thức thời gian  như thể thiên địa thời, là kinh nghiệm sống có ý hướng và ý thức, trong ngôn ngữ Husserl là "hình thái hữu có ý hướng phản tư với chính bản ngã", là chủ nghĩa (l)ý tưởng siêu nghiệm, như đã nói ở trên, một tự giải thích trong hình thái của một khoa học ngã luận có hệ thống, song tiến trình quan trọng trong hiện tượng luận siêu nghiệm này còn là vấn đề "liên chủ thể", mở đường cho một triết học về tha nhân.   

-------------------------------------
[119] Husserl, Zur Phänomenologie des inneren Zeitbewusstseins [xem Triết học nào cho thế kỷ XXI (ĐPQ)] :
"So kann eine phänomenologische Zeitanalyse die Konstitution der Zeit nicht ohne Rücksicht auf die Konstitution der Zeitobjekte aufklären";
"Die Wahrnehmung eines Realen ist selbst ein Reales, und ihre Zeiten decken sich".    

(còntiếp)                                                                                          

No comments:

Post a Comment